โดย วุฒิภัทร ทองทิพย์ สถาปนิก · อ่าน 6 นาที
เจ้าของบ้านและเจ้าของร้านหลายคนเจอคำถามเดียวกัน: ผู้รับเหมาบอกว่า "ออกแบบให้ฟรี ถ้าสร้างกับเรา" แล้วจะจ้างสถาปนิกแยกไปทำไม คำตอบไม่ได้มีแบบเดียว บางงานให้ผู้รับเหมาออกแบบก็เพียงพอ แต่บางงาน การไม่มีสถาปนิกทำให้เสียเงินมากกว่าค่าออกแบบหลายเท่า
บทความนี้เปรียบเทียบสองทางแบบตรงไปตรงมา พร้อมตัวอย่างจากงานรีโนเวทอาคารไม้ที่เชียงใหม่ของ WV ARCHITECT เพื่อช่วยให้ตัดสินใจได้ว่างานของคุณควรเลือกแบบไหน
ต่างกันตรงไหน: เทียบ 8 เรื่อง
| เรื่อง | จ้างสถาปนิก | ให้ผู้รับเหมาออกแบบ |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายตอนเริ่ม | จ่ายค่าออกแบบแยก | มักรวมในค่าก่อสร้าง หรือ "ฟรี" |
| ผลประโยชน์ของผู้ออกแบบ | ทำงานให้เจ้าของงาน ไม่ได้กำไรจากวัสดุหรือค่าแรง | ออกแบบสิ่งที่ตัวเองสร้างและตั้งราคาเอง |
| ความละเอียดของแบบ | แบบก่อสร้างครบชุด ระบุวัสดุ ขนาด งานระบบ | มักเป็นแบบร่างหรือภาพ 3D ส่วนรายละเอียดตัดสินใจหน้างาน |
| การเทียบราคา | ใช้แบบชุดเดียวเรียกราคาผู้รับเหมาหลายเจ้าได้ | ผูกกับผู้รับเหมารายเดียว เทียบราคายาก |
| งานเพิ่มระหว่างก่อสร้าง | น้อยลง เพราะตัดสินใจครบตั้งแต่ในแบบ | มีโอกาสสูง เพราะหลายเรื่องยังไม่ได้กำหนด |
| การตรวจงาน | มีคนตรวจว่าสร้างตรงแบบ (ถ้าจ้างควบคุมงาน) | ผู้สร้างตรวจงานตัวเอง |
| เอกลักษณ์และการใช้งาน | ออกแบบจากโจทย์ แบรนด์ และวิถีชีวิตของเจ้าของ | มักใช้แบบหรือรายละเอียดที่ทำซ้ำได้ง่าย |
| แบบขออนุญาต | สถาปนิกที่มีใบอนุญาตลงนามและรับผิดชอบแบบได้ | ต้องหาผู้ลงนามเพิ่ม ถ้างานนั้นต้องใช้ |
สรุปสั้น ๆ คือ สถาปนิกทำงานให้เจ้าของงาน ส่วนผู้รับเหมาที่ออกแบบเองทำทั้งสองบทบาทในคนเดียว ซึ่งไม่ได้แปลว่าผิด แต่เจ้าของงานต้องรู้ว่ากำลังเสียการตรวจสอบและการเทียบราคาไป
"ออกแบบฟรี" จริงไหม
ค่าออกแบบไม่ได้หายไปไหน ส่วนใหญ่ถูกรวมอยู่ในค่าก่อสร้าง สิ่งที่ควรถามคือได้แบบละเอียดแค่ไหน แบบระบุยี่ห้อและสเปกวัสดุหรือไม่ มีแบบงานไฟฟ้าและประปาไหม ถ้าคำตอบคือ "ค่อยดูหน้างาน" แปลว่าราคาที่เสนอยังไม่ใช่ราคาสุดท้าย
ผู้รับเหมาที่ดีมีจำนวนมาก และหลายรายออกแบบงานเล็กได้ดี ประเด็นจึงไม่ใช่ใครเก่งกว่า แต่เป็นเรื่องว่าใครทำหน้าที่แทนเจ้าของงาน
เมื่อไหร่ให้ผู้รับเหมาออกแบบก็พอ
- งานเล็ก ขอบเขตชัด เช่น ทาสีใหม่ เปลี่ยนพื้น ติดตั้งบิวท์อินมาตรฐาน
- ไม่ต้องขออนุญาต และไม่แตะโครงสร้างหรืองานระบบหลัก
- มีผู้รับเหมาที่ไว้ใจและเคยทำงานแบบเดียวกันมาแล้ว
- ไม่ได้ต้องการเอกลักษณ์ หรือใช้แบบมาตรฐานของแบรนด์ที่มีอยู่แล้ว
เมื่อไหร่คุ้มที่จะจ้างสถาปนิก
- ร้านหรือที่พักที่ภาพลักษณ์คือจุดขาย และต้องตรงแบรนด์
- งานที่แตะโครงสร้าง เปลี่ยนการใช้อาคาร หรือต้องขออนุญาต
- อาคารเก่าหรือเรือนไม้ ที่ต้องตัดสินใจว่าอะไรเก็บได้ อะไรต้องเปลี่ยน
- งบมากพอที่ส่วนต่างจากการเทียบราคาหลายเจ้า คุ้มกับค่าออกแบบ
- อยากรู้ราคาทั้งหมดก่อนเริ่มสร้าง ไม่อยากเจองานเพิ่มกลางทาง
ถ้าตรงกับข้อเหล่านี้ตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป การมีสถาปนิกมักคุ้มกว่า เพราะค่าออกแบบเป็นส่วนเล็กของงบทั้งหมด แต่เป็นส่วนที่กำหนดว่างบที่เหลือจะถูกใช้คุ้มหรือไม่ อ่านเพิ่มเรื่องการคิดค่าออกแบบได้ที่ ค่าออกแบบร้านกาแฟ 2026 คิดยังไง
ตัวอย่างจริง: รีโนเวทอาคารไม้ที่เชียงใหม่
Kangsadan Restaurant เป็นอาคารไม้ทรงจั่วแบบเปิดโล่งที่ชำรุด งานนี้ต้องตัดสินใจหลายเรื่องก่อนลงมือ ทั้งเสริมโครงสร้างพื้นและหลังคาตรงไหน และกรุกระจกรอบอาคารอย่างไรให้เป็นห้องปรับอากาศที่ยังเห็นวิวเต็มที่ ถ้าตัดสินใจหน้างานทีละจุด มีโอกาสสูงที่จะต้องรื้อแก้และงบบานปลาย
ส่วน Baan Galae วิลล่าล้านนา 160 ตร.ม. สถาปนิกเลือกเก็บกาแลและหลังคาจั่ว ขัดพื้นไม้เดิมกลับมาใช้ และเปลี่ยนผนังเป็นหินธรรมชาติ การแยกว่าอะไรเก็บได้แบบนี้ต้องอาศัยการสำรวจและออกแบบก่อนเริ่มงาน ไม่ใช่ตัดสินใจระหว่างรื้อ ดูบริการได้ที่ รับรีโนเวทร้านและบ้าน
ทางเลือกที่สาม: จ้างสถาปนิกแค่บางส่วน
ไม่จำเป็นต้องเลือกสุดทางใดทางหนึ่ง หลายงานใช้วิธีผสม เช่น
- จ้างสถาปนิกทำคอนเซ็ปต์และแบบก่อสร้าง แล้วนำแบบไปเรียกราคาผู้รับเหมาเอง
- เพิ่มการควบคุมงานเฉพาะช่วงสำคัญ เช่น ตอนวางโครงสร้าง งานระบบ และก่อนปิดฝ้า
- ให้สถาปนิกช่วยดูแบบของผู้รับเหมา ก่อนเซ็นสัญญา เพื่อเช็กว่าราคาที่เสนอครอบคลุมครบหรือยัง
คำถามที่พบบ่อย
จ้างสถาปนิกแล้ว ใช้ผู้รับเหมาของเราเองได้ไหม
ได้ แบบก่อสร้างครบชุดช่วยให้ผู้รับเหมาที่มีอยู่ทำงานได้ตรงแบบ และเสนอราคาได้แม่น
ผู้รับเหมาบอกว่าออกแบบฟรี จริงไหม
ค่าออกแบบมักรวมอยู่ในค่าก่อสร้าง ไม่ได้หายไปไหน ลองขอดูว่าได้แบบละเอียดแค่ไหน ระบุวัสดุและงานระบบหรือไม่ แล้วเทียบกับราคาก่อสร้างที่เสนอ
จ้างสถาปนิกแค่บางส่วนได้ไหม
ได้ เช่น ออกแบบคอนเซ็ปต์และแบบก่อสร้าง แล้วให้ผู้รับเหมาสร้างเอง หรือเพิ่มการควบคุมงานเฉพาะช่วงสำคัญ
ค่าออกแบบเริ่มต้นเท่าไหร่
งานร้านเล็กไม่เกิน 30 ตร.ม. เริ่มต้น 35,000 บาท ออกแบบภายในร้านเริ่มต้น 1,500 บาท/ตร.ม. และงานอาคารใหม่หรือรีโนเวทโครงสร้างคิด 10% ของค่าก่อสร้าง
ไม่แน่ใจว่างานของคุณควรเลือกแบบไหน
ส่งรูปพื้นที่ ขนาด และสิ่งที่อยากทำมาทาง LINE ทีมสถาปนิก WV ARCHITECT จะบอกตรง ๆ ว่างานนี้จำเป็นต้องใช้สถาปนิกแค่ไหน และตอบกลับภายใน 24 ชั่วโมง